 |
|
Türk halkı askerliği kutsal bir görevsayar. Askerlik çağına gelmiş delikanlının
askere yolcu edilmesi askerlik dönüşü karşılanması bir gelenektir. Askerlik,
delikanlının askere gideceğinin belli olmasından, askere uğurlanmasından,
şiirlere konu olmasından, ardından ağıt yakılmasından,
gönderdiğimektuplara,
karşılanmasına kadar geleneği olan bir
geçiş dönemidir. Her törende olduğugibi
askerliğin etrafında da
bir âdetler, inanmalar, pratikler zinciri oluşmuştur.
Türkiye’de askerliğini yapmamış insan yarım insan sayılır. Askerlik
bir eğitim
yuvası olarak görülür, insan hayatının bir dönüm noktası olarak
kabul edilir. |
|
| |
Bu nedenle askere gönderme, karşılama asker
mektupları köylerde önemlidir; gururlanılır,
ağlanır, duygulanılır.
Köyde gençleri askere
uğurlamak önemli bir olaydır. Askere gidecek olan delikanlı
askere gitmeden on, onbeş gün önce bütün işlerden el çektirilir.
Delikanlı bu süre dinlenir gezer, eğlenir. Tüm tertipler son
günlerinde birbirlerini evlerine davet ederek birbirlerine
ziyafet çekerler. Davetlilere çerez ikram edilir, çalıp oynanır.
Ailesinin maddi durumu iyi olanlar ise davar kesip mevlit
okuturlar. Askere gidecek olan delikanlı askere gitmeden önce
bütün akrabalarını ve yakın dostlarını ziyarete gider. Ziyarete
çıkmasa bile akraba ve yakın dostlar, genci yemeğe davet
ederler. Bu yemeği veda yemeği şeklinde düzenlerler. Ziyaret
ettiği akrabalar askere uğurlama sırasında belli bir miktar para
verirler. Bu paranın miktarı önemli değildir, önemli olan
verilmesidir. Bu bir gelenektir. Delikanlının askere gideceği
yerin belli olacağı gün köydeki bütün gençler toplanarak
giderler. Askere gidecek genci yalnız bırakmazlar.
Asker
adayı yola çıkmadan bir veya iki gün önce davetlilerle birlikte
türbe ziyaretine gidilir. Bu ziyaretlere asker adayının
götürülüş amacı, askerden sağ salim gelmesi için yardım
dilemektir. Delikanlı kurban adar. Bazı aileler kına törenini
yönetecek kına bayraktarını çağırır, bayraktar kına yakılırken
kına ve asker duası okur.Askere
gidecek gencin ailesinin durumu uygunsa mevlit okutur. Mevlit
gencin askerliğini kazasız belasız bitirmesi için okutulur.
Mevlit sırasında da bu niyetle dualar edilir. Âdete göre bir
kurban kesilir. Kesilen kurbandan yemekler yapılır ve gelen
misafirlere ikram edilir. Misafirlerle askere gidecek genç
ilgilenir. Askere gidecek gencin askere gitmesine bir kaç gün
kala sağ serçe parmağına kına yakılır. Halk kültüründe kına
yakılması yaygındır. İnanışa göre koçlara yakılan kına, Allah'a
kurban etmek için; kızların saçlarına gelinin ellerine yakılan
kına, kocasına kurban etmek için; askere gidecek gencin eline
yakılan kına, vatana kurban etmek içindir. Kınada davul zurnayla
akraba, yakın dostlar ve köyün gençleri eğlenirler. Kınaya
gelenler askere gidecek gence hediyeler getirirler. Kınadan
sonra askere gidecek genç ve arkadaşları köyde erkeklerin toplu
halde bulunduğu yerlere giderek herkesle tek tek vedalaşıp,
helallik ister.
Askere gideceği gün
davul zurna getirtilir, Askere gidecek delikanlının arkadaşları
evin önünde oynarlar. Evden ayrılırken üç el ateş edilir. Genci
şehre götürecek araba gelin arabası gibi süslenir. Oğlanın
koluna kırmızı kurdele bağlanır. Genci genellikle akşam
gönderirler, otogarda herkes toplanır. Genç ailesi, yakın
akrabaları, dostları ve köyün gençleri tarafından davul zurna
eşliğinde uğurlanır. Gençler toplu halde halay çekerek genci
oynatırlar. Vedalaşılırken gencin cebine para veya mendil konur.
Delikanlının uzun süre ailesinden uzak kalacağı için her isteği
yerine getirilir. Otobüse binmeden önce herkesle vedalaşır.
Annesiyle vedalaşırken annesi oğluna simitten bir parça
ısırttırır, simidi saklar. Simit evde bir odaya asılarak
delikanlı askerden gelene kadar saklanır. Kısmetinin onu geri
getireceğine inanılır. Genç askerden döndüğünde simit suda
ıslatılarak kuşlar yesin diye atılır. Delikanlı eğer sözlüyse,
sözlüsü ona bir mendil hediye eder. Bu dantelli mendili genç kız
eliyle işler. Delikanlı bu mendili askerde kesinlikle kullanmaz,
askerden geldikten sonra da saklar; bu gelenektir. Askere
gidecek gencin durumu iyi değilse köyde para toplanarak gence
asker harçlığı verilir
|
|